Güçlü bir manipülatif “hale(halo) etkisi”
0 (0)

Reklamda gördüğünüz bir ürüne ya da daha içeriğini bilmeden sadece kapağını gördüğünüz bir kitabı çok sevdiğiniz oldu mu? Ya da daha zor bir soru soruyum iştesiniz ve patronunuz iş arkadaşınız Cenk’in yaklaşmakta olan bir proje için iyi bir takım lideri olup olmayacağı konusunda fikrinizi soruyor. Cenk’i iyi tanımıyorsun, ama Cenk uzun boylu ve çekici bir insan olarak görüyorsun. Sırf bu yüzden evet dermiydiniz?

Tanımadığınız/bilmediğiniz bir objeye ya da kişiye olumlu yaklaşmanızın bir sebebi var. Buna hale(halo) etkisi denmektedir. Bu etki nedir gelin birlikte inceleyelim.

Hale etkisi, bir kişi veya obje hakkında bildiğiniz tek bir özelliğe dayanan akıl yürütme hatasını tanımlayan psikolojik bir terimdir. Bu bakışınızı olumlu ya da olumsuz olarak değiştirebilir.

Örneğin yukarıdaki örnekte evet demenizin sebebi Cenk’in dış görünüşüne bakarak Cenk’e atfettiğiniz diğer olumlu terimlerdir. Yani sırf çekici olduğu için liderlik yapabileceğini ve zeki olduğunu düşünürsünüz. Cenk’in gerçekten iyi bir takım lideri olup olmayacağını bilmemenize rağmen, bilinçaltında bu görüşleri oluşturuyorsunuz. Yani, bir kişinin algılanan olumlu ya da olumsuz özelliği, o kişi için bir görüş yansıtır.

Başkaları hakkında nasıl fikir oluşturduğunuzu daha iyi anlamak için hale etkisini örneklerle inceleyelim. Bu sayede, düşünme alışkanlıklarınızı değiştirebilir ve diğer insanlara karşı ön yargılı kararlar vermeden daha bilinçli kararlar verebilirsiniz.

Örneğin, abartılı bir ifade olan “ilk görüşte aşk” genellikle fiziksel görünüşe dayanarak o kişi hakkında diğer olumlu şeylere inanmanızı sağlar. Karşınızdaki kişinin iyi ya da kötü olduğunu bilmeden dış görünüşünü beğendiyseniz onu iyi olarak tanımlamanız muhtemeldir.

Hale etkisi göre düşünce ilk izlenimlere ve fiziksel görünüme dayandığından, çekiciliğimizin diğer insanları etkileyebileceği mantıklıdır.

Bir kafede olduğunuzu hayal edin. Burada iyi giyinmiş birini görüyorsunuz ve onu fiziksel olarak çekici buluyorsunuz. Akıllı, eğlenceli ve iyi bir iş ahlakına sahip olduğunu varsayabilirsiniz. Spordan yeni çıkmış birini görüyorsunuz bu kişinin de çalışkan, formda ve mutlu olduğunu düşünebilirsiniz. Kafede karşılaştığınız üçüncü kişi yeni uyanmış olabilir; kıyafetleri darmadağınık ve saçları da karışık. Bu, ilk gördüğünüz kişiden daha yoğun çalışan biri olabilir ya da ikinci gördüğünüz kişiden daha formda ve mutlu olabilir. Ancak son gördüğünüz kişiyi sırf dış görünüşünden tembel, düzensiz gibi sıfatlarla tanımlamanız muhtemeledir.

Hale etkisinin hayatımızdaki derecesi göz önüne alındığında, ön yargıları gerçeklerden ayırt etmek zor olabilir. Ön yargılı yaklaşmadan başkaları hakkında daha objektif düşünerek bu tür öznel görüşleri azaltabiliriz. Hale etkisi, insanların ilk izlenimlere dayanarak başkalarını yargılamak için hızlı davrandığından, düşünce sürecinizi yavaşlatmak yararlıdır.

Daha önceki örneklerde patronunuzun size iş arkadaşınız Cenk’in liderlik yetenekleri hakkında sorular sorduğunu konuştuk. Örneğin bu durumda hemen cevap vermek yerine, patronunuza tekliflerini tam olarak düşünebilmeniz için size bir gün süre vermesini isteyebilirsiniz. O zaman Cenk ile konuşup iyi bir takım lideri olup olmayacağı hakkında düşünebilirsiniz. Yavaşlamak ve tüm gerçekleri toplamak, hale etkisinin potansiyel zararlı yan etkilerini önlemenize yardımcı olabilir. Görünüşün yanıltıcı olabileceğini unutmayın ve ön yargıyla yaklaşmak yerine bir kez daha düşünün.

Puanım
Bu gönderiyi değerlendirmek için tıklayın!
[Total: 0 Average: 0]