Güçlü bir manipülatif “hale(halo) etkisi”
0 (0)

Reklamda gördüğünüz bir ürüne ya da daha içeriğini bilmeden sadece kapağını gördüğünüz bir kitabı çok sevdiğiniz oldu mu? Ya da daha zor bir soru soruyum iştesiniz ve patronunuz iş arkadaşınız Cenk’in yaklaşmakta olan bir proje için iyi bir takım lideri olup olmayacağı konusunda fikrinizi soruyor. Cenk’i iyi tanımıyorsun, ama Cenk uzun boylu ve çekici bir insan olarak görüyorsun. Sırf bu yüzden evet dermiydiniz?

Tanımadığınız/bilmediğiniz bir objeye ya da kişiye olumlu yaklaşmanızın bir sebebi var. Buna hale(halo) etkisi denmektedir. Bu etki nedir gelin birlikte inceleyelim.

Hale etkisi, bir kişi veya obje hakkında bildiğiniz tek bir özelliğe dayanan akıl yürütme hatasını tanımlayan psikolojik bir terimdir. Bu bakışınızı olumlu ya da olumsuz olarak değiştirebilir.

Örneğin yukarıdaki örnekte evet demenizin sebebi Cenk’in dış görünüşüne bakarak Cenk’e atfettiğiniz diğer olumlu terimlerdir. Yani sırf çekici olduğu için liderlik yapabileceğini ve zeki olduğunu düşünürsünüz. Cenk’in gerçekten iyi bir takım lideri olup olmayacağını bilmemenize rağmen, bilinçaltında bu görüşleri oluşturuyorsunuz. Yani, bir kişinin algılanan olumlu ya da olumsuz özelliği, o kişi için bir görüş yansıtır.

Başkaları hakkında nasıl fikir oluşturduğunuzu daha iyi anlamak için hale etkisini örneklerle inceleyelim. Bu sayede, düşünme alışkanlıklarınızı değiştirebilir ve diğer insanlara karşı ön yargılı kararlar vermeden daha bilinçli kararlar verebilirsiniz.

Örneğin, abartılı bir ifade olan “ilk görüşte aşk” genellikle fiziksel görünüşe dayanarak o kişi hakkında diğer olumlu şeylere inanmanızı sağlar. Karşınızdaki kişinin iyi ya da kötü olduğunu bilmeden dış görünüşünü beğendiyseniz onu iyi olarak tanımlamanız muhtemeldir.

Hale etkisi göre düşünce ilk izlenimlere ve fiziksel görünüme dayandığından, çekiciliğimizin diğer insanları etkileyebileceği mantıklıdır.

Bir kafede olduğunuzu hayal edin. Burada iyi giyinmiş birini görüyorsunuz ve onu fiziksel olarak çekici buluyorsunuz. Akıllı, eğlenceli ve iyi bir iş ahlakına sahip olduğunu varsayabilirsiniz. Spordan yeni çıkmış birini görüyorsunuz bu kişinin de çalışkan, formda ve mutlu olduğunu düşünebilirsiniz. Kafede karşılaştığınız üçüncü kişi yeni uyanmış olabilir; kıyafetleri darmadağınık ve saçları da karışık. Bu, ilk gördüğünüz kişiden daha yoğun çalışan biri olabilir ya da ikinci gördüğünüz kişiden daha formda ve mutlu olabilir. Ancak son gördüğünüz kişiyi sırf dış görünüşünden tembel, düzensiz gibi sıfatlarla tanımlamanız muhtemeledir.

Hale etkisinin hayatımızdaki derecesi göz önüne alındığında, ön yargıları gerçeklerden ayırt etmek zor olabilir. Ön yargılı yaklaşmadan başkaları hakkında daha objektif düşünerek bu tür öznel görüşleri azaltabiliriz. Hale etkisi, insanların ilk izlenimlere dayanarak başkalarını yargılamak için hızlı davrandığından, düşünce sürecinizi yavaşlatmak yararlıdır.

Daha önceki örneklerde patronunuzun size iş arkadaşınız Cenk’in liderlik yetenekleri hakkında sorular sorduğunu konuştuk. Örneğin bu durumda hemen cevap vermek yerine, patronunuza tekliflerini tam olarak düşünebilmeniz için size bir gün süre vermesini isteyebilirsiniz. O zaman Cenk ile konuşup iyi bir takım lideri olup olmayacağı hakkında düşünebilirsiniz. Yavaşlamak ve tüm gerçekleri toplamak, hale etkisinin potansiyel zararlı yan etkilerini önlemenize yardımcı olabilir. Görünüşün yanıltıcı olabileceğini unutmayın ve ön yargıyla yaklaşmak yerine bir kez daha düşünün.

Puanım
Bu gönderiyi değerlendirmek için tıklayın!
[Total: 0 Average: 0]
Hata yapmak insanı olgunlaştırır mı?
0 (0)

“Bu zamana kadar hiç hata yapmadım” ya da “bu yaşıma kadar hatam olmadı”  ve “ben asla hata yapmam” diyen insan var mıdır? Varsa kendini kandırmış olur. Hatasız insan yoktur. Kimi insanlar hayatları boyunca hata yapar kimisi ise yaşadığı kötü olaylar karşısında ya da gençliğin verdiği cesaretle hatalar yapar.

Hata yapmanın ya da yanlış kararlar almanın yaşı, zamanı, cinsiyeti ve mevkisi yoktur. Her kim olursan ol hata yapma olanağına sahipsindir. Çünkü her ne olursan ol her şeyden önce insanız dır. İnsan diğer canlılardan farklıdır. Çünkü insan düşünebilen ve kendi kararlarını verebilen tek canlıdır işte bu yüzden hatalar yapması çok normaldir.

Hata yapmamak mümkün müdür?

Hayatta hata yapmamak gibi bir şey imkansızdır. İnsanlar hata yaptıkça yaptığı yanlışları ve kendi sınırlarını öğrenir. İnsanlar kendinin bilinmeyen yönlerini öğrenir ya da çevresine karşı verdiği zararı farkına varır. İnsanlar bu hataları bazen başarısızlık olarak algılayabilir. İş hayatında ve özel hayatında bir şeyi yapamadığında ya da önemli bir karar alınması durumunda hata yaptığında insanlar bunu başarısızlık olarak algılayabiliyorlar. Bazen bu başarısızlık olarak adlandırdığımız  hatalar bizi doğru olana yönlendirebilir o yüzden geriye dönüp baktığımızda bu hatalardan nasıl ders çıkarabiliriz diye düşünmeliyiz. Kendimize kızmak ve  yıpratmak yerine doğru oln ne ise o şekilde davranmak gerekir.

Hata yapmak bize yanlışlarımızı gösterir. Asıl doğru olanı bize aktarır. Yanlış bir şeyler yapmak yerine doğru ne ise ona yönelmemiz gerekir ve hatalarımızdan ders çıkartıp bu hataları hayatımızda tekrar yapmak için daha dikkatli olmamız gerekir. Hatlar insanları olgunlaştırır. Doğrularımız, yanlışlarımız ve hayata karşı bakışımızı değiştirir. Kendimize ve çevremizdeki insanlara karşı tavır ve duruşumuz değişir, yaşanan olaylar karşısında daha sakin, daha anlayışlı ve daha dikkatli davranırız.

O yüzden hata yapmaktan korkma!

Puanım
Bu gönderiyi değerlendirmek için tıklayın!
[Total: 0 Average: 0]
error: İçerik korumalıdır!!