Formulaz
5 (2)

Eski bir Karadeniz geleneği olan Formulaz yarışları, Rize’nin Ardeşen ilçesinin Tunca Beldesinde her yıl ağustos ayının 3. Haftasında gerçekleşmektedir. Formulaz, Tunca Beldesinin uzun dik yokuşunda tahtadan yapılan arabalar ile gerçekleştirilen yarışın ismidir.

Her Karadenizli çocukluğunda mutlaka tahtadan araba yapıp Karadeniz’in o dik yokuşundan aşağıya kendini salıvermiştir. Sonuçta bu bir yarıştı, benim yaptığım tahtalı araba arkadaşımın tahtalı arabasından hızlı olmalı ve yarışı kazanamam gerekiyordu. Tabii bu azim sadece bende yoktu. Herkes yarışı kazanmak istiyordu. Evet, ara sıra o dik yamaçtan aşağıya yuvarlandığımızda oluyordu. Bunun sonucunda ise kimimiz kolunu kimimiz ayağını kırıyordu. Her ne kadar tehlikeli olsa da bir o kadar da eğlenceliydi. Açıkçası eğlenmek için zaten fazla seçeneğimiz de yoktu.

Çocukluğumuzun eğlence kaynağı olan tahtalı araba yarışları ilk olarak 2009 tarihinde Ardeşen’in Tunca Beldesinde gerçekleşti. İlk etapta Formulaz yarışları sadece Karadeniz bölgesinde ses getirse de 2016 yılında ise uluslararası bir platforma taşınmıştır.

Tahta araba yarışlarına katılabilmek için elbette belirli kurallarda mevcuttur. Öncelikle yapacağını aracın tamamı ile ahşap olması gerekmektedir. Teker yüksekliğinin en fazla 25 cm olması, eninin 40 – 75 cm, boyunun da 130- 170 cm arası olması lazım. Ayrıca tüm yarışmacıların kara lastik ve kıl çorap giymesi zorunludur. Bu şartlara uyan herkes yarışa katılabilir.

Her ne kadar biz çocukluğumuzda yarış sırasında önlem almasak da uluslararası çapında bir yarış haline gelmesiyle yarışçıların yaralanmaması için çeşitli önlemler de alınmaya başlandı.  Önlemler kapsamında yarışmacılar kask, kolluk ve dizlik takıyorlar.  Yol boyunca, ‘Dikkat tahta araba çıkabilir’, ‘Uçuruma düşmek yasaktır’, ‘Sollama yapmak yasaktır’ ve ‘En keskin viraj 53 metre geride kaldı’ yazılı ilginç tabelalar da yer almaktadır. Yarışlarda, sağlık ekipleri olası kazalarda yaralananlara müdahale etmek için beklerken, jandarma ekipleri de yol boyunca güvenlik önlemi alıyorlar. Tabii bir de alanda bekleyen tahtadan yapılmış bir “Lazbulans” da mevcut.

Hız tutkusu olan herkesi “Formulaza” davet ediyorum…

Puanım
Bu gönderiyi değerlendirmek için tıklayın!
[Total: 2 Average: 5]
“Eksper, Adaletli Ve Başkalarıyla İş Birliği Yapabilen Bedence Güçlü Bir Kişi Olmalıdır.’’
5 (1)

Çay eksperi olan Yusuf Ziya Okumuş, eksperlik hakkında merak ettiğimiz soruları cevapladı. Gelin birlikte göz atalım.

Rize Pazar Dernek Köyü’nde Doğuş Çay Eksperi olan Yusuf Ziya Okumuş 5 senedir bu görevi yapmaktadır. Kendisine benimle röportaj ettiği için çok teşekkür ediyorum. Kendisi ile evimizde yaptığımız röportaja başlıyoruz.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Eksper olmak için herhangi bir eğitime tabi tutuluyor musunuz?  

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Hayır. Özel Çay Fabrikası olduğundan herhangi bir eğitime tabi tutulmadım. Eğer devlete bağlı yani devlet fabrikasının eksperi olsaydım o zaman eğitim görmüş olacaktım. Eksperlik adına eğitim görmemiş olmam iş bilmez bir kişiyi durup dururken eksper yapıyorlar anlamına gelmez. İşe girmeden önce belli başlı denemelerden geçtiğimi de belirtmek isterim.  Yani her önüne geleni de eksper yapmıyorlar.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Her önüne geleni eksper yapmıyorlar dediniz. Peki eksper olmak için gereken şartlar nelerdir?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Bu soruya cevap vermeden önce vereceğim cevapların sadece özel çay fabrikalarında geçerli olduğunu belirtmek isterim. Sorunuza cevap verecek olursak, eksper olmak için görev yapacağınız çay alım yerinin bulunduğu köyde yaşamanızı sürdürmeniz gerekmektedir. Ayrıca belli başlı denemelerden geçtiğimizi söylemiştim. O denemeler ise ilkokul düzeyindeki matematik soruları. Yani toplama, çıkarma, çarpma ve bölmeyi bilmeniz yeterlidir.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Eksper olmak için siz mi başvurdunuz kendileri mi teklif ettiler? Kendileri teklif ettilerse neden size teklif ettiler ?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Kendileri teklifte bulundular bende kabul ettim. Bana teklifte bulunmalarının sebebi ise geçmiş dönemlerde köyde hem muhtar azalığı hem de köy koruyuculuğu görevlerinde bulunmuştum. Köyde herkes beni tanır ve bana güvenirler. Ayrıca evim çay alım yerine oldukça yakın olması da bana teklif etmelerinde büyük bir etken olduğunu düşünüyorum.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Günlük çalışma süreniz ne kadar?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Bu soruya net bir cevap veremeyeceğim ama ortalama 7-8 saat eksperlik yapmaktayım. Net cevap vermemenin nedeni ise yine özel fabrikanın çay eksperi olmamdan kaynaklanıyor. Eğer devlete ait çay fabrikasında çalışsaydım belli başlı saatler içinde çay alımı yapıp günü tamamlamış olacaktım. Ama özel çay fabrikasında görev yaptığım için çay müstahsili çayını ne zaman satmak istiyorsa alım yerine gidip saati gözetmeksizin çay alımı yapmak zorundayım.

 

ALPARSLAN OKUMUŞ: Üreticiden yaş çay alımı yaparken nelere dikkat etmeniz gerekiyor?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Yaş çay alınması işleminde üreticilerden sonra çay ile ilk teması eksperler yapmaktadır. Bu nedenle çayın kalitesine oldukça dikkat etmemiz gerekiyor. Çünkü satın alınan çayın kalitesinden eksperler sorumludur.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Üreticilerin alım yerine getirmiş oldukları çayın iyi olup olmadığını nerden anlıyorsunuz?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Ben çay eksperi olduğum gibi aynı zamanda çay üreticisiyim. 59 yaşındayım yaklaşık 35 senedir bahçelerde çay toplamaktayım. Bu nedenle çayın kaliteli veya kalitesiz olduğunu anlamakta zorluk çekmiyorum. Kalitesiz çay uzun dipli, kartlaşmış çay veya çayın içinde yabancı bitkilerin olması sonucunda anlaşılır.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Üretici kalitesiz çay getirdiği zaman o çayı almıyor musunuz? Kalitesiz çay aldığınız zaman herhangi bir sıkıntı yaşıyor musunuz?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Üreticileri kaliteli çay bitkisinin yetiştirilmesi ve toplanması hususunda sürekli uyarmaktayız. Eğer bu uyarıların sonucunda da kalitesiz yani bozuk çay getirdiklerinde çay sergisini açtırarak çaylarını seçmelerini yani bozuk çaylardan arındırmalarını isterim. Bozuk çaydan arındırdıktan sonra çaylarını alırım. Eğer çay aşırı derecede kalitesiz ise o çayı almam söz konusu bile olamaz. Benim aldığım çaylar benim çalıştığım alım yerine ait çay kamyonları ile fabrikaya getiriliyor. Orda ekipler tarafından çayların kalitesi kontrol ediyor eğer benim çayım kalitesiz ise sırasıyla uyarı, maaştan düşme veya işten kovulmaya kadar giden sonuçlar ortaya çıkmaktadır.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Çay alımı yaparken kullandığınız araç, gereç ve ekipmanlar nelerdir?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Öncelikle olmazsa olmazımız herkesin tahmin edebileceği gibi hesap makinası ve çayı tartmamız için tartı makinası, tarttığımız çayların kilosunu ve kimin sattığını fabrikaya göndermemiz için büro malzemeleri çay alırken olmazsa olmaz araç, gereç ve ekipmanlardır. Bunların yanında işini daha kolaylaştırmak için bilgisayarda kullanılabilir.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Çayın içilebilir yani hazır hale gelmesi için uğradığı süreçleri kısaca anlatabilir misiniz?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Öncelikle üreticiler çayı bahçeden toplar arabalarına yükler ve alım yerine getirirler daha önce de belirtiğim gibi alım yerinde ilk kalite kontrolü eksperler yapar kontrolden sonra çay alımı gerçekleşir ve çay aldıktan sonra alım yerine yanmaması için güzel şekilde üreticiler tarafından serilir. Alım yeri dolduktan sonra çay kamyonları ile çaylar fabrikaya taşınır. Fabrikada ekipler tarafından çayın kontrolü yapılarak işlem aşamasında geçer işlem sırasında çayın soldurulması, kıvırması, fermantasyon, kurutma ve son olarak tasnif ve ambalajlanma gerçekleşir ve çay hazır hale gelir.

ALPARSLAN OKUMUŞ: Eksperlik mesleğini yapan bir kişide hangi özellikler olmalıdır?

EKSPER YUSUF ZİYA OKUMUŞ : Öncelikle eksper, adaletli ve başkalarıyla iş birliği yapabilen bedence güçlü bir kişi olmalıdır. Biyoloji ve ekonomiye ilgi duymalıdır. Matematiği iyi olması gerekmektedir.  7-8 saat Karadeniz insanı ile sürekli bir arada oluyorsun. Üreticiler sabah 5’ten akşam 5’e kadar çay topluyorlar haliyle üreticilerde yorgun ve sinirli oluyorlar. Onun için sakin kalmak çok önemli. Eğer sakin değilsen üreticilere kavga etmen an meselesi olabilir.

Puanım
Bu gönderiyi değerlendirmek için tıklayın!
[Total: 1 Average: 5]
error: İçerik korumalıdır!!